युनिकोड
विनिमय दर
सुन चाँदि
राशिफल
मौसम
शेयर बजार
पात्रो
दमक । दमकको शहरी जीवन, विकास र सुशासनको यात्रामा पछिल्ला वर्षहरूमा देखिएको सबैभन्दा उल्लेखनीय रूपान्तरण भनेको पारदर्शिता र जवाफदेहितातर्फको दृढ प्रतिबद्धता हो। दमक नगरपालिका ले चुनौतीपूर्ण परिस्थितिका बीच पनि “काम पनि, हिसाब पनि” भन्ने संस्कारलाई व्यवहारमै उतार्दै स्थानीय शासनको एउटा उदाहरणीय नमूना प्रस्तुत गरिरहेको छ।आजको दमक केवल भौतिक संरचनामा विस्तार भएको शहर मात्र होइन, यो नागरिकप्रति उत्तरदायी बन्दै गएको शासन प्रणालीको अभ्यासस्थल पनि हो—जहाँ जनताको आवाज सुन्ने, बुझ्ने र सम्बोधन गर्ने प्रक्रिया संस्थागत हुँदै गएको छ।सार्वजनिक सुनुवाइ : जनतासँग प्रत्यक्ष संवादको जीवित अभ्यासहालै आयोजित सार्वजनिक सुनुवाइ कार्यक्रमले दमक नगरपालिका को पारदर्शिता र उत्तरदायित्वप्रतिको प्रतिबद्धतालाई थप प्रष्ट बनाएको छ। कार्यक्रममा नगरबासीहरूले उठाएका गुनासा, जिज्ञासा र सुझावहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा सम्बोधन गरिनु औपचारिक कार्यक्रम मात्र नभई व्यवहारिक लोकतन्त्रको अभ्यास थियो।कार्यक्रममा नगरप्रमुख रामकुमार थापा, उपप्रमुख रेगीना भट्टराई, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सुनिल निरौला लगायत वडाध्यक्ष, सरकारी कार्यालय प्रमुख र सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरूको उपस्थिति रहेको थियो।नगरबासीहरूले सेवा प्रवाह, विकास निर्माण, ट्राफिक व्यवस्थापन, सरसफाइ, फोहर व्यवस्थापन, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायतका विषयमा खुलेर प्रश्न राखे। विशेषगरी दमक–५ का युवराज घिमिरेले दिपिनी खोलामा भइरहेको प्रदूषणप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरे। त्यसको जवाफमा नगरप्रमुख थापाले दोषी पहिचान गरी कारबाही गर्ने र सरसफाइ अभियानलाई तीव्र बनाउने प्रतिबद्धता जनाए।यसैगरी ट्राफिक व्यवस्थापन, सरकारी कार्यालय परिसरमा पार्किङ अभाव, रोज गार्डेन व्यवस्थापन, अपांगता भएका व्यक्तिहरूको रोजगारी जस्ता विषयहरूमा पनि विस्तृत छलफल भयो। यसले नगरपालिकाले जनताका दैनिक समस्यालाई प्राथमिकताका साथ हेर्ने संकेत दिएको छ।विकास र जनजीविकास् समानान्तर यात्राको स्पष्ट दिशादमक नगरपालिका ले विकासलाई केवल सडक र भवन निर्माणमा सीमित नराखी जनजीविकासँग जोड्ने नीति अवलम्बन गरेको छ।नगरका विभिन्न वडाहरूमा सडक स्तरोन्नति, ढल व्यवस्थापन, खानेपानी विस्तार, सरसफाइ तथा सौन्दर्यीकरणका कामहरू सञ्चालन भइरहेका छन्। यससँगै स्वरोजगार प्रवर्द्धन, सीपमूलक तालिम, कृषि उत्पादन वृद्धि र साना उद्यम विकासका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिएका छन्।पूर्वाञ्चल बहिरासंघका अध्यक्ष रमेश श्रेष्ठले अपांगता भएका व्यक्तिहरूका लागि तालिम र रोजगारीको आवश्यकता औंल्याउँदा उपप्रमुख भट्टराईले पुनर्ताजगी तालिम सञ्चालन गर्ने निर्णय भइसकेको र रोजगारी सिर्जनामा ध्यान दिइएको स्पष्ट पारेकी थिइन्।यसरी विकास र जनजीविकालाई सँगसँगै अघि बढाउने प्रयासले दमकलाई दिगो विकासको बाटोमा उभ्याइरहेको छ।पारदर्शिता र सुशासनस् विश्वासको आधारशिलापारदर्शिता व्यवहारमा देखिनुपर्छ भन्ने मान्यतालाई दमक नगरपालिका ले आत्मसात गरेको छ। सार्वजनिक सुनुवाइ, सामाजिक परीक्षण, सूचना प्रवाह र बजेट विवरण सार्वजनिक गर्ने अभ्यासले नगरपालिकालाई नागरिकमैत्री बनाएको छ।प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सुनिल निरौला ले सार्वजनिक सुनुवाइलाई “नागरिकको आवाज सुन्ने र आत्ममूल्यांकन गर्ने थलो” का रूपमा व्याख्या गर्दै नगरपालिकाले नसुनेका र नबुझेका विषयहरू पनि यसबाट उजागर हुने बताएका थिए।आर्थिक वर्ष ०८२र०८३ मा १ अर्ब ६३ करोडभन्दा बढी बजेट विनियोजन गरिएकोमा करिब १ अर्ब ३० करोडभन्दा बढी खर्च भएको विवरण सार्वजनिक गरिएको थियो। जेनजी आन्दोलनको प्रभाव र संघीय निर्देशनअनुसार १० प्रतिशत बजेट कटौती भए पनि योजनाहरू सञ्चालन गरिएको जानकारी दिइएको थियो।यसले कठिन परिस्थितिमा पनि आर्थिक अनुशासन र पारदर्शितालाई कायम राख्ने नगरपालिकाको क्षमतालाई देखाउँछ।सेवा प्रवाहमा सुधारस् नागरिकमैत्री अभ्यासको विस्तारदमक नगरपालिका ले सेवा प्रवाहलाई सहज, छिटो र प्रभावकारी बनाउन विभिन्न सुधारहरू लागू गरेको छ। प्रशासनिक प्रक्रियाको सरलीकरण, वडास्तरमा सेवा विस्तार, डिजिटल प्रणालीको प्रयोग र सेवाग्राहीमैत्री वातावरण निर्माणले नागरिकलाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्याएको छ।सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण, स्वास्थ्य सेवामा पहुँच, शिक्षामा सुधार र स्थानीय तहमै सेवा उपलब्ध गराउने अभ्यासले “सरकार जनताको घरदैलोमा” भन्ने अवधारणालाई साकार बनाएको छ।ट्राफिक व्यवस्थापन, फोहर व्यवस्थापन र सहरी सुधारका विषयमा विभिन्न निकायबीच समन्वय गरेर काम भइरहेको नगरप्रमुख थापाले स्पष्ट पारेका छन्।निष्कर्ष : उत्तरदायी शासनको दिशामा दमकको अग्रसरताआज दमक नगरपालिका ले देखाएको पारदर्शिता, जवाफदेहिता र विकासप्रतिको प्रतिबद्धता अन्य स्थानीय तहका लागि पनि प्रेरणादायी बनेको छ।जनताको प्रश्नलाई सुन्ने, त्यसको जवाफ दिने र सुधारको प्रतिबद्धता जनाउने अभ्यासले लोकतन्त्रलाई बलियो बनाएको छ। विकासका कामसँगै विश्वास निर्माणको यात्रामा अघि बढिरहेको दमक नगरपालिका अब केवल प्रशासनिक निकाय मात्र होइन—यो नागरिकसँग सहकार्य गर्दै भविष्य निर्माण गर्ने एउटा उत्तरदायी संस्था बनेको छ।यसरी हेर्दा, दमक आज केवल एउटा शहर होइन, सुशासन, पारदर्शिता र सहभागितामूलक विकासको ज्वलन्त उदाहरण बन्दै गएको छ—जहाँ जनताको आवाज केवल सुनिँदैन, त्यसलाई कार्यान्वयनमा पनि रूपान्तरण गरिन्छ।
खगेन्द्र कार्की
१३ बैशाख २०८३, अाईतबार ०९:५५ मा प्रकाशित
